epitit

video msza

Rok Wiary

Jubileusz 150-lecia fundacji kaplicy Matki Bożej Wniebowziętej

i Jubileusz 50-lecia stałego duszpasterstwa w Niedomicach

 

Pierwsza historyczna wzmianka o Niedomicach pochodzi z roku 1415, kiedy Jan Długosz wymienia je w Liber beneficiorum dioecesis cracoviensis jako wieś należącą do parafii pw. św. Mikołaja w Jurkowie – obecnie Łęg Tarnowski. Przez wieki więc duszpasterstwo w Niedomicach rozwijało się w ramach działalności parafii jurkowskiej a miejscowa ludność uczęszczała na Msze św. do odległego o 7 km kościoła parafialnego lub do bliżej położonego kościoła w Żabnie.

Dzięki prywatnej fundacji rodziny Żołędziów w 1863 roku na terenie Niedomic wybudowana została murowana kapliczka pw. Matki Bożej Wniebowziętej, która już w dwa lata później otrzymała przywilej odprawiania w niej Mszy św. (trzy, cztery raz w ciągu roku). Przywilej ten odnawiany był systematycznie co siedem lat. Według tradycji ustnej prawdopodobnie kapliczka była wotum wdzięczności za ocalenie członka rodziny w powstaniu styczniowym.

Pod względem architektonicznym jest to budynek eklektyczny, zbudowany z cegły, na rzucie niewielkiego prostokąta, przykryty dwuspadowym dachem z wieżyczką na sygnaturkę. Front kaplicy zwieńczony jest trójkątnym tympanonem, z trzema wnękami, w których umieszczone są kamienne rzeźby przedstawiające Matkę Bożą, św. Franciszka i św. Jana Nepomucena. Poniżej znajduje się kamienna płaskorzeźba wyobrażająca Trójcę Świętą, a nad wejściem umieszczono, również kamienną, tablicę fundacyjną o treści: Fundacyja Jana i Józefy wraz z ojcem Franciszkiem i Jadwigą Żołędziów. Proszą przechodzących o westhnienie [pisownia oryginalna] do Boga. RP 1863. Wewnątrz kaplica wyposażona była w ołtarz, w którego niszy znajdowała się drewniana figura Matki Bożej z Dzieciątkiem. Dzięki proboszczowi ks. Janowi Tobołe rzeźba została ocalona przed zniszczeniem. Ta piękna ludowa figura utrzymana w tradycji barokowej, została gruntownie odrestaurowana i obecnie znajduje się w niedomickiej plebani.

Przez lata kaplica otaczana była kultem, jak wspomniano odprawiana była w niej Msza św., sprawowane były inne nabożeństwa liturgiczne, była miejscem katechizacji i przygotowywania dzieci do przyjęcia I Komunii św. Z racji swego usytuowania na wzniesieniu była również miejscem schronienia i ratunku w czasie wielkiej powodzi z 1938 roku.

W 1938 roku Kuria Diecezjalna poleciła ówczesnemu proboszczowi Jurkowa ks. Ignacemu Rajczakowi odprawianie w Niedomicach Mszy św. z kazaniem w każdą niedzielę i święta. W tym celu zorganizowano kaplicę w nowo wybudowanej szkole powszechnej. Od tego momentu można datować początek starań o budowę kościoła w Niedomicach. Przydrożna kaplica wciąż jednak pełniła funkcje sakralne, z wyjątkiem okresu II wojny światowej i pierwszych lat powojennych. Ostatecznie w 1951 roku władze państwowe pod pretekstem bezpieczeństwa zakazały w niej „zgromadzeń publicznych”.

W 1956 roku ówczesny ordynariusz diecezji tarnowskiej bp Jan Stepa podjął decyzję o budowie nowego kościoła w Niedomicach. Jednak miejscowa ludność nie była na to jeszcze przygotowana. Postanowiono wybudować nową, obszerną lecz prowizoryczną kaplicę, w której można by było organizować stałe duszpasterstwo. Sprawę tę powierzono wikariuszowi jurkowskiemu ks. Franciszkowi Kukli, który od tego momentu został oddelegowany do wyłącznej pracy duszpasterskiej w Niedomicach. Wiosną 1957 roku z entuzjazmem przystąpiono do budowy nowej kaplicy, która otrzymała tytuł Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Kaplica przejęła wszystkie funkcje dawnej przydrożnej kapliczki i stała się zaczątkiem przyszłej parafii i nowego kościoła, o budowę którego zabiegano od lat trzydziestych. Już 6 października 1957 roku odprawiona została pierwsza Msza św. Początkowo na wszystkie Msze św. i nabożeństwa ks. Franciszek dojeżdżał z Jurkowa, jednak wraz z rozwojem życia religijnego oraz w związku z coraz większą i bardziej wymagającą pracą duszpasterską zdecydowano by zamieszkał w Niedomicach na stałe, choć stało się to możliwe dopiero w 1963 roku. Ks. Franciszek Kukla zanotował w swojej kronice: Dzień 14 sierpnia [1963 r.] – to dzień znowu szczególny i pamiętny w historii życia religijnego Niedomic; w tym dniu zamieszkał na stałe w tej miejscowości ksiądz katolicki, by pełnić służbę Bożą.

Kaplica (nazywana przez wszystkich kościołem) stała się pierwszym publicznym ośrodkiem życia religijnego w Niedomicach. Spełniała wszystkie funkcje liturgiczne, katechetyczne oraz duszpasterskie. Budowana z przeznaczeniem na 5 lat służyła mieszkańcom Niedomic przez lat 20 (!), aż do czasu wybudowania nowego kościoła.

Od momentu zamieszkania kapłana w Niedomicach datuje się codzienne odprawianie Mszy św. a zatem stałe duszpasterstwo, co miało niebagatelne znaczenie dla kształtowania się zrębów przyszłej parafii. Ks. Kukla jako pierwszy rektor kaplicy Matki Bożej Nieustającej Pomocy pracował w Niedomicach do 1 października 1965 roku, kiedy wyjechał stąd oddelegowany do dalszej pracy duszpasterskiej w Tuchowie (do 1995 roku pełnił funkcję proboszcza w parafii św. Jakuba Apostoła; zmarł w 1999 roku).

Kolejni rektorzy kaplicy w Niedomicach – ks. Eugeniusz Poremba i ks. Marian Grzanka – kontynuowali pracę duszpasterską oraz czynili starania o uzyskanie zgody ówczesnej władzy na budowę nowego kościoła. Zgodę otrzymano dopiero w 1974 roku. Przy wielkim zaangażowaniu w budowę mieszkańców Niedomic i rodaków przebywających za granicą w ciągu roku dokonano poświęcenia i wmurowania kamienia węgielnego, by już 9 października 1977 roku przenieść Najświętszy Sakrament do tzw. kościoła dolnego. 4 marca 1978 roku bp Jerzy Ablewicz, ordynariusz diecezji tarnowskiej, erygował nową parafię przy kościele Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Niedomicach. W bieżącym roku przypada więc jeszcze jedna rocznica – 35-lecia powstania parafii.

Przydrożna kaplica Matki Bożej Wniebowziętej z czasem niszczała. Konieczne zatem były prace remontowe i zabezpieczające. Podejmowano je w różnych okresach:

  • 1972 rok - wprawiono nowe metalowe okna, zaizolowano fundamenty, otynkowano kapliczkę z zewnątrz – z inicjatywy ks. proboszcza Mariana Grzanki
  • 1992 rok - zmiana więźby dachowej, krycie miedzianą blachą, wymiana drzwi, odrestaurowanie zabytkowej figury Matki Bożej – z inicjatywy ks. proboszcza Jana Toboły
  • 2008 rok - generalny remont całej kapliczki – z inicjatywy rady sołeckiej Niedomic – jesienią 2007 roku rada sołecka podjęła inicjatywę remontu niszczejącej kaplicy. Powołano czteroosobowy zespół do kierowania pracami renowacyjnymi, w skład którego weszli: ks. proboszcz Jan Toboła, sołtys Niedomic Mirosław Major, radny Tadeusz Patriak i członek rady sołeckiej Roman Madejski. W styczniu 2008 roku mgr inż. Jerzy Fidowicz opracował projekt remontu kaplicy oraz – zgodnie z zaleceniami konserwatora zabytków – prowadził nadzór nad poszczególnymi etapami prac. Doradztwo artystyczne sprawowała Barbara Sawczyk. Prace remontowo-budowlane rozpoczęto 1 kwietnia a zakończono 21 listopada 2008 roku. Na wiosnę następnego roku wykonano malowanie wnętrza kaplicy i w tym samym czasie wyposażono ją w nowy ołtarz, będący repliką zniszczonego XIX-wiecznego ołtarza. W nowym ołtarzu zachowano jedynie kolumny i rozety. Dzieło wykonał Piotr Ryczków ze Smęgorzowa. We wnęce ołtarzowej umieszczono obraz Matki Bożej Niepokalanie Poczętej i krzyż jerozolimski – dar ks. proboszcza. Ołtarz wraz z obrazem Matki Bożej jest fundacją Tadeusza Patriaka z rodziną.

10 października 2009 roku dokonano uroczystego poświęcenia odrestaurowanej kaplicy Maryjnej. Obrzędom poświęcenia i modlitwie różańcowej przewodniczył ówczesny wikariusz biskupi ks. prałat Adam Kokoszka. W maju 2011 roku reaktywowano starą piękną tradycję, żywą w licznych parafiach diecezji, odprawiania majówek i Różańca przy przydrożnych kaplicach i krzyżach. W naszej parafii wierni, po zakończeniu nabożeństwa w kościele parafialnym, gromadzą się na wspólną modlitwę ku czci Matki Bożej, Patronki Parafii.

W dniach 14-15 sierpnia 2013 roku uroczyście obchodzone będą dwa powiązane ze sobą duchowo jubileusze – 150-lecia fundacji kaplicy Matki Bożej Wniebowziętej i 50-lecia stałego duszpasterstwa w Niedomicach. 14 sierpnia odbędzie się nabożeństwo różańcowe przy kapliczce, do której na ten czas wprowadzona zostanie dawna figura Matki Bożej oraz 15 sierpnia uroczysta suma koncelebrowana połączona z poświęceniem nowego obrazu Matki Bożej Wniebowziętej. Malowidło powstało na wzór obrazu włoskiego malarza okresu wczesnego baroku Guido Reni a wykonała je Elżbieta Częczek z Łęgu Tarnowskiego. Fundatorami obrazu są Stanisława i Władysław Żołędziowie.

Podsumowaniem roku jubileuszowego w Niedomicach, przypadającego w obchodzonym w Kościele Powszechnym Roku Wiary – co jest bardzo wymownym zdarzeniem – będą misje parafialne odprawiane w naszym kościele w październiku. Ta dawna praktyka religijna Kościoła ma na celu umocnienie i odnowienie życia wiary. Misje parafialne są wielkim wydarzeniem wiary a przede wszystkim czasem wielkiej łaski Boga. Tego daru nie można odrzucić.

 

Barbara Sawczyk